Hayatın Müteferriçi (Hayatı gözlemleyen, seyreden)

İnsan, kendisini hayatın merkezinde sanan kırılgan bir varlıktır. Kararlar aldığını, yollar çizdiğini, kaderini kurduğunu düşünür. Oysa zaman, insanın iradesinden daha sessiz ve daha güçlü akar. Bir gece vakti, herkes sustuğunda insan bunu derinden hisseder. Hayat devam eder; sevinçler geçer, acılar diner, insanlar değişir. Ve insan bir an durup kendi ömrüne dışarıdan bakar. İşte o an, kendi hayatının müteferriçi olur.

Çünkü insan bazen susmayı öğrenince görmeye başlar. Çok konuşan, çoğu zaman kendi sesinden başka bir şey duymaz. Oysa dünya sessizce anlatır kendini; bir yaprağın düşüşünde, rüzgârın uğultusunda, akşamın ağır ağır geceye karışmasında…

Modern dünya insana sürekli yetişmeyi öğretir. Daha çok kazanmayı, daha hızlı yürümeyi, hiç durmamayı… Fakat insanın ruhu bazen yalnızca durmak ister. Göğe uzun uzun bakmak, yağmurun toprağa düşüşünü dinlemek, bir ağacın gölgesinde hiçbir şey düşünmeden oturmak ister. Çünkü bazı gerçekler koşarken değil, seyredince anlaşılır.

Tasavvuf da belki burada başlar. Dünyadan kaçmakta değil; dünyanın içindeki hakikati görebilmekte… Bir çocuğun gülüşünde, yaşlı bir yüzün çizgilerinde, yalnız bir odanın dinginliğinde… Kalp sakinleşince insan şunu fark eder: Hayat sahip olunacak bir şey değil, şahit olunacak bir yolculuktur.

İnsan kalabalıkların içinde yaşarken bile kendi ömrünü seyredebilir. Hem oyunun içindedir hem de seyircisidir. Severken bile sevginin geçiciliğini bilir. Yaşarken faniliğini hisseder. Belki insanın hüznü de buradan gelir. Fakat aynı yerde bir derinlik de doğar. Çünkü faniliğini anlayan kişi, anın kıymetini öğrenir.

Müteferriç (Hayatı gözlemleyen, seyreden) olmak bu yüzden bir kaçış değildir. Her şeyi bırakıp uzaklaşmak da değildir. Belki sadece hayatın gürültüsünden biraz çekilip varlığın sesini dinlemektir. Her şeye sahip olmaya çalışmadan bakabilmek, kontrol etmeden anlayabilmek, hükmetmeye çalışmadan hayret edebilmek…

Ve sonunda insan şunu anlar:

Dünya, fethedilecek bir yer değil; temaşa edilecek bir sırdır.

İnsan da bu sırra tanıklık etmek için gelmiştir.